Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) vừa ban hành hướng dẫn cập nhật đối với chương trình giấy phép lao động miễn đánh giá tác động thị trường lao động (LMIA) theo Hiệp định chung về thương mại dịch vụ của Tổ chức Thương mại Thế giới (GATS). Đây được xem là một trong những thay đổi đáng chú ý của chính sách lao động quốc tế Canada năm 2026, đặc biệt trong bối cảnh chính phủ liên bang đang tăng cường kiểm soát các hồ sơ lao động nước ngoài nhưng vẫn ưu tiên nhóm chuyên gia tay nghề cao phục vụ hoạt động thương mại và dịch vụ xuyên biên giới.

Điểm đáng chú ý là Canada không tạo ra chương trình mới, mà tập trung làm rõ cách xét duyệt hồ sơ, bổ sung yêu cầu chứng minh doanh nghiệp hoạt động thực tế, đồng thời phân loại cụ thể từng nhóm ngành nghề để hạn chế tình trạng lạm dụng diện miễn LMIA. Điều này khiến chương trình trở nên minh bạch hơn đối với doanh nghiệp quốc tế và người lao động tay nghề cao, nhưng cũng đồng nghĩa với việc hồ sơ sẽ bị đánh giá kỹ hơn về bản chất thương mại, tính pháp lý của hợp đồng dịch vụ và năng lực chuyên môn thực tế của ứng viên.

Trong nhiều năm qua, các chương trình giấy phép lao động miễn LMIA thuộc Chương trình di chuyển lao động quốc tế của Canada ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược thu hút nhân lực chất lượng cao. Với thời gian xử lý thường nhanh hơn diện LMIA truyền thống và ít phụ thuộc vào quy trình tuyển dụng nội địa, đây đang là lựa chọn được nhiều doanh nghiệp công nghệ, kỹ thuật, tư vấn và dịch vụ chuyên môn quốc tế quan tâm.

Tuy nhiên, vì đây là nhóm hồ sơ mang tính pháp lý và thương mại khá đặc thù, không ít người lao động vẫn nhầm lẫn giữa diện miễn LMIA theo GATS với các chương trình lao động thông thường khác của Canada. Việc hiểu sai bản chất hợp đồng hoặc chuẩn bị hồ sơ thiếu chiều sâu có thể dẫn đến rủi ro bị từ chối ngay cả khi ứng viên có chuyên môn tốt.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích đầy đủ các cập nhật mới nhất của IRCC năm 2026, giải thích rõ điều kiện tham gia, các nhóm ngành nghề đủ điều kiện, yêu cầu hợp đồng dịch vụ, tiêu chí doanh nghiệp, hồ sơ chứng minh năng lực cũng như tác động của chính sách này đối với kế hoạch làm việc và định cư lâu dài tại Canada.

Chương trình giấy phép lao động miễn LMIA theo GATS là gì

Để hiểu ý nghĩa của những thay đổi mới, trước tiên cần hiểu đúng bản chất của chương trình GATS Professionals trong hệ thống lao động quốc tế của Canada.

GATS là viết tắt của General Agreement on Trade in Services — Hiệp định chung về thương mại dịch vụ thuộc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Đây là hiệp định quốc tế điều chỉnh hoạt động cung cấp dịch vụ giữa các quốc gia thành viên WTO, trong đó có Canada.

Thông qua hiệp định này, Canada cam kết cho phép một số chuyên gia quốc tế nhập cảnh và làm việc tạm thời nhằm thực hiện các hợp đồng dịch vụ quốc tế mà không cần doanh nghiệp Canada phải xin đánh giá tác động thị trường lao động. Nói cách khác, doanh nghiệp không phải chứng minh thiếu hụt lao động nội địa như các hồ sơ LMIA truyền thống.

Trong bối cảnh Canada đang ngày càng siết chặt nhiều chương trình lao động phổ thông, việc duy trì các nhóm giấy phép lao động miễn LMIA cho chuyên gia quốc tế cho thấy chính phủ vẫn muốn bảo đảm dòng chảy nhân lực chất lượng cao phục vụ hoạt động thương mại và đầu tư quốc tế.

Thực tế cho thấy nhiều ngành nghề tại Canada hiện vẫn thiếu chuyên gia có kinh nghiệm chuyên sâu, đặc biệt trong các lĩnh vực như kỹ thuật, quy hoạch, công nghệ, tư vấn quốc tế và dịch vụ kỹ thuật cao. Đó là lý do các chương trình như GATS Professionals tiếp tục được duy trì dù Canada đang điều chỉnh mạnh chính sách nhập cư và lao động giai đoạn 2025–2026.

Ngoài ra, diện miễn LMIA này cũng phản ánh chiến lược rộng hơn của Canada trong việc duy trì năng lực cạnh tranh toàn cầu. Khi các doanh nghiệp quốc tế đầu tư hoặc cung cấp dịch vụ tại Canada, việc cho phép chuyên gia của họ sang làm việc ngắn hạn một cách hợp pháp và nhanh chóng giúp bảo đảm tiến độ vận hành dự án, chuyển giao kỹ thuật và duy trì các cam kết thương mại quốc tế.

Cập nhật lại hướng dẫn xét duyệt hồ sơ GATS Professionals

Trong nhiều năm, một trong những khó khăn lớn nhất của chương trình này là hướng dẫn áp dụng tương đối ngắn gọn, khiến cách hiểu giữa doanh nghiệp, người lao động và viên chức di trú đôi khi không thống nhất.

Nhiều hồ sơ bị từ chối không hẳn do ứng viên thiếu chuyên môn mà vì cấu trúc hợp đồng không đúng, doanh nghiệp không chứng minh được hoạt động thực tế hoặc hồ sơ không thể hiện rõ bản chất “thương mại dịch vụ quốc tế” theo yêu cầu của hiệp định GATS.

Canada hiện đang bước vào giai đoạn kiểm soát chặt hơn đối với mọi chương trình lao động nước ngoài, đặc biệt sau khi số lượng hồ sơ lao động tạm thời tăng mạnh trong những năm gần đây. Vì vậy, IRCC muốn chuẩn hóa lại cách xét duyệt để:

• Làm rõ tiêu chí hợp lệ.
• Giảm tình trạng lạm dụng miễn LMIA.
• Ngăn mô hình “công ty vỏ bọc”.
• Bảo đảm đúng bản chất thương mại quốc tế của chương trình.
• Tăng tính minh bạch cho doanh nghiệp và ứng viên.

Điểm đáng chú ý là bản cập nhật mới không chỉ bổ sung giấy tờ hồ sơ mà còn thay đổi cách tiếp cận của viên chức xét duyệt. Thay vì chỉ kiểm tra hợp đồng lao động, IRCC hiện đánh giá sâu hơn về:

• Tính thực tế của hoạt động kinh doanh.
• Mối quan hệ thương mại giữa hai bên.
• Năng lực chuyên môn thật của ứng viên.
• Lịch sử hoạt động doanh nghiệp.
• Sự hiện diện thương mại tại Canada.

Điều này cho thấy Canada đang chuyển từ mô hình xét hồ sơ mang tính hình thức sang đánh giá thực chất toàn bộ giao dịch thương mại liên quan đến người lao động nước ngoài.

Điều kiện tham gia chương trình

Theo hướng dẫn mới nhất của IRCC năm 2026, ứng viên muốn xin giấy phép lao động theo diện GATS Professionals phải thuộc một trong các nhóm sau:

• Công dân của quốc gia thành viên WTO.

• Hoặc thường trú nhân của:

  • Úc,
  • New Zealand,
  • Armenia,
  • Thụy Sĩ.

So với hướng dẫn cũ, Canada đã bổ sung thêm Armenia và Thụy Sĩ vào nhóm thường trú nhân đủ điều kiện.

Hiện WTO có 166 quốc gia thành viên, do đó phạm vi quốc tịch áp dụng tương đối rộng. Tuy nhiên, quốc tịch chỉ là điều kiện đầu tiên. Để được chấp thuận, ứng viên còn phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu khác liên quan đến ngành nghề, hợp đồng dịch vụ và năng lực chuyên môn.

Điểm cần lưu ý là chương trình này không dành cho lao động phổ thông. Đây là diện dành cho chuyên gia có chuyên môn rõ ràng, thường gắn với các dự án dịch vụ kỹ thuật hoặc tư vấn chuyên sâu giữa doanh nghiệp quốc tế và đối tác Canada.

Canada phân loại lại nhóm ngành nghề

Một trong những thay đổi quan trọng nhất của bản cập nhật năm 2026 là IRCC chính thức tách các ngành nghề GATS thành hai nhóm riêng với điều kiện hợp đồng khác nhau.

Trước đây các điều kiện này tồn tại nhưng được trình bày khá rời rạc, khiến nhiều doanh nghiệp hiểu sai cách áp dụng.

Nhóm ngành kỹ thuật và chuyên môn kỹ thuật cao

Nhóm đầu tiên gồm:

• Kỹ sư.
• Kiến trúc sư.
• Chuyên gia nông nghiệp.
• Chuyên gia lâm nghiệp.
• Chuyên gia đo đạc.
• Chuyên gia địa không gian.

Riêng chuyên gia địa không gian chỉ áp dụng cho hoạt động khảo sát hoặc chụp ảnh trên không.

Đối với nhóm này, hợp đồng dịch vụ phải được ký giữa doanh nghiệp Canada và nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài thuộc quốc gia thành viên WTO. Doanh nghiệp nước ngoài có thể có hoặc không có hiện diện thương mại tại Canada.

Đây là nhóm có tính linh hoạt cao hơn và thường phù hợp với các tập đoàn kỹ thuật quốc tế hoặc doanh nghiệp tư vấn chuyên môn có hệ thống hoạt động đa quốc gia.

Nhóm tư vấn pháp lý, quy hoạch và công nghệ cao cấp

Nhóm thứ hai gồm:

• Tư vấn pháp lý quốc tế.
• Chuyên gia quy hoạch đô thị.
• Chuyên gia máy tính cấp cao.

Riêng nhóm chuyên gia công nghệ bị giới hạn tối đa 10 người cho mỗi dự án.

Đối với nhóm này, Canada áp dụng điều kiện nghiêm ngặt hơn. Nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài không được có hiện diện thương mại tại Canada. Đồng thời phía doanh nghiệp Canada phải chứng minh đang hoạt động kinh doanh thực tế.

Điều này nhằm ngăn việc doanh nghiệp quốc tế lập công ty con tại Canada chỉ để đưa nhân sự vào làm việc theo diện miễn LMIA.

Siết mạnh mô hình doanh nghiệp “vỏ bọc”

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của hướng dẫn mới là Canada hiện nhấn mạnh trực tiếp yêu cầu doanh nghiệp phải hoạt động thực chất.

Theo IRCC, nếu doanh nghiệp nước ngoài chỉ tồn tại trên giấy tờ hoặc không có bằng chứng kinh doanh thực tế, hồ sơ có thể bị từ chối ngay cả khi ứng viên đủ chuyên môn.

Viên chức di trú hiện sẽ đánh giá kỹ:

• Doanh thu.
• Dự án thương mại.
• Hoạt động vận hành.
• Lịch sử kinh doanh.
• Tài liệu tài chính.
• Hợp đồng quốc tế.

Đặc biệt với nhóm ngành thuộc Nhóm 2, nếu doanh nghiệp nước ngoài có:

• Chi nhánh tại Canada,
• Công ty con tại Canada,
• Hoặc thực thể kinh doanh tại Canada,

thì hợp đồng có thể không còn phù hợp với tiêu chí GATS.

Đây là thay đổi rất quan trọng vì trước đây nhiều doanh nghiệp sử dụng cấu trúc “hiện diện thương mại gián tiếp” để đưa lao động vào Canada theo diện miễn LMIA.

Có thể thấy Canada hiện muốn bảo đảm rằng chương trình này chỉ phục vụ đúng mục đích thương mại quốc tế chứ không biến thành công cụ thay thế cho chương trình lao động thông thường.

Hồ sơ cần chuẩn bị gì

So với trước đây, danh sách tài liệu hiện đã được mở rộng đáng kể.

Ngoài các giấy tờ cơ bản như:

• Hộ chiếu,
• Hợp đồng dịch vụ,
• Bằng cấp,
• Chứng chỉ chuyên môn,

IRCC hiện yêu cầu bổ sung nhiều tài liệu chứng minh năng lực và tính thực chất của công việc.

Các giấy tờ thường được yêu cầu gồm:

• Thư xác nhận kinh nghiệm.
• Thư hỗ trợ từ công ty.
• Mô tả công việc chi tiết.
• Thông tin về trình độ chuyên môn.
• Số năm kinh nghiệm liên quan.
• Danh sách công trình nghiên cứu hoặc giải thưởng nếu có.
• Thư tuyển dụng nộp thông qua hệ thống Employer Portal của IRCC.

Việc mở rộng danh sách hồ sơ cho thấy Canada đang đánh giá ứng viên theo hướng toàn diện hơn thay vì chỉ nhìn vào chức danh công việc.

Vì sao cần đánh giá kỹ về pháp lý

Nhiều người cho rằng hồ sơ miễn LMIA sẽ “dễ hơn” hồ sơ truyền thống, nhưng thực tế không hoàn toàn như vậy.

Nhóm hồ sơ này đòi hỏi đánh giá rất sâu về:

• Quan hệ thương mại quốc tế.
• Cấu trúc hợp đồng dịch vụ.
• Hoạt động doanh nghiệp.
• Tính phù hợp của miễn LMIA.
• Điều kiện hành nghề tại Canada.
• Quy định ngành nghề chuyên môn.

Chỉ cần sai cách xây dựng hợp đồng hoặc thiếu bằng chứng hoạt động thương mại thực tế, hồ sơ có thể bị từ chối dù ứng viên có chuyên môn tốt.

Đây là lý do nhiều doanh nghiệp và chuyên gia quốc tế hiện ưu tiên làm việc với đội ngũ tư vấn có kinh nghiệm thực tế về giấy phép lao động Canada, chương trình miễn LMIA và chiến lược định cư dài hạn.

Tại CENIMMI, đội ngũ chuyên môn thường xuyên cập nhật các thay đổi mới nhất từ IRCC nhằm hỗ trợ khách hàng đánh giá đúng điều kiện hồ sơ, xác định loại giấy phép lao động phù hợp và xây dựng lộ trình làm việc – định cư an toàn, đúng pháp lý và phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp lâu dài tại Canada.

Câu hỏi thường gặp

1. Giấy phép lao động theo GATS có cần doanh nghiệp xin LMIA không?

   Không. Đây là diện miễn đánh giá tác động thị trường lao động theo hiệp định thương mại dịch vụ quốc tế của WTO nên doanh nghiệp Canada không cần xin LMIA nếu đáp ứng đúng điều kiện chương trình.

2. Thời gian làm việc tối đa theo diện GATS là bao lâu?

   Người lao động được phép làm việc tối đa 90 ngày liên tiếp trong vòng 12 tháng và hiện chưa có cơ chế gia hạn trực tiếp theo diện này.

3. Những ngành nghề nào phổ biến trong chương trình GATS Professionals?

   Các ngành thường gặp gồm kỹ sư, kiến trúc sư, chuyên gia công nghệ cấp cao, chuyên gia quy hoạch đô thị và tư vấn pháp lý quốc tế.

4. Có thể chuyển từ giấy phép lao động GATS sang định cư Canada không?

   Có thể. Dù giấy phép GATS chỉ là diện tạm thời, kinh nghiệm làm việc hợp pháp tại Canada có thể hỗ trợ đáng kể cho hồ sơ Express Entry hoặc chương trình đề cử tỉnh bang.

5. Vì sao Canada siết chặt hồ sơ miễn LMIA trong năm 2026?

   Canada muốn ngăn tình trạng lạm dụng diện miễn LMIA thông qua công ty “vỏ bọc” hoặc hợp đồng không đúng bản chất thương mại dịch vụ quốc tế. Vì vậy IRCC hiện đánh giá kỹ hơn về doanh nghiệp, hợp đồng và hoạt động thực tế của các bên liên quan.