Canada tiếp tục điều chỉnh hệ thống nhập cư nhân đạo theo hướng linh hoạt hơn khi Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) vừa chính thức cập nhật hướng dẫn xử lý hồ sơ tái định cư người tị nạn trong năm 2026. Theo thay đổi mới, người nộp hồ sơ tái định cư sẽ không còn bắt buộc phải cung cấp giấy phép xuất cảnh hoặc bằng chứng chứng minh tình trạng cư trú hợp pháp tại quốc gia đang tạm trú để được xét cấp thường trú nhân Canada.

Đây là cập nhật có ý nghĩa rất lớn đối với hàng nghìn hồ sơ đang bị đình trệ nhiều năm vì rào cản pháp lý tại quốc gia trung chuyển. Trong thực tế, rất nhiều người tị nạn dù đã vượt qua bước đánh giá nhân đạo vẫn không thể hoàn tất quy trình định cư chỉ vì không thể xin giấy phép rời khỏi quốc gia đang cư trú. Với hướng dẫn mới, IRCC khẳng định rõ rằng việc không thể xin giấy phép xuất cảnh không phải là căn cứ hợp pháp để từ chối hồ sơ tái định cư.

Sự thay đổi này không chỉ phản ánh định hướng nhân đạo của Canada mà còn cho thấy nỗ lực cải tổ hệ thống xử lý hồ sơ nhằm giảm tồn đọng, đẩy nhanh thời gian xét duyệt và tăng khả năng tiếp cận chương trình tái định cư cho những người đang ở trong tình trạng dễ tổn thương nhất.

Chính sách mới của IRCC thay đổi điều gì

Trong hướng dẫn cập nhật mới nhất, IRCC xác nhận rằng người tị nạn xin tái định cư Canada sẽ được miễn yêu cầu bắt buộc về:

• giấy phép xuất cảnh,
• bằng chứng cư trú hợp pháp,
• hoặc giấy tờ xác nhận tình trạng pháp lý tại quốc gia đang tạm trú.

Điểm quan trọng nằm ở chỗ IRCC làm rõ rằng theo Đạo luật Di trú và Bảo vệ Người tị nạn Canada, các giấy tờ này không phải điều kiện pháp lý bắt buộc để cấp visa thường trú nhân diện tái định cư nhân đạo.

Điều này có thể nghe khá đơn giản đối với người chưa từng tiếp cận hệ thống tị nạn quốc tế, nhưng trên thực tế lại là một trong những nguyên nhân khiến rất nhiều hồ sơ bị kéo dài nhiều năm. Phần lớn người tị nạn không sinh sống tại quốc gia quê hương của họ mà đang ở các nước trung chuyển, khu vực chiến sự hoặc những nơi không có cơ chế bảo vệ người tị nạn rõ ràng. Trong nhiều trường hợp, họ không được công nhận tình trạng cư trú hợp pháp nên không thể tiếp cận quy trình hành chính để xin giấy phép rời khỏi quốc gia đó.

Một số quốc gia còn yêu cầu:

• mức phí rất cao,
• thủ tục phức tạp,
• hoặc giấy tờ gần như không thể bổ sung được đối với người đã mất nhà cửa, thất lạc hồ sơ cá nhân hoặc phải di chuyển liên tục vì chiến tranh.

Trước đây, nhiều hồ sơ dù đã được đánh giá đạt yêu cầu về nhân đạo, an ninh và sức khỏe vẫn bị đình trệ ở giai đoạn cuối chỉ vì thiếu giấy phép xuất cảnh. Chính sách mới của IRCC được xem là bước điều chỉnh nhằm tháo gỡ nút thắt lớn nhất của hệ thống tái định cư hiện nay: khả năng rời khỏi quốc gia tạm trú của người tị nạn.

Vì sao Canada pải thay đổi cách xử lý hồ sơ

Trong vài năm gần đây, áp lực đối với hệ thống tị nạn toàn cầu gia tăng rất mạnh do:

• chiến tranh,
• xung đột chính trị,
• khủng hoảng kinh tế,
• biến đổi khí hậu,
• và bất ổn xã hội tại nhiều khu vực trên thế giới.

Theo nhiều tổ chức quốc tế, số lượng người phải di dời khỏi nơi cư trú hiện đã đạt mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Điều này khiến các quốc gia tiếp nhận người tị nạn phải liên tục điều chỉnh hệ thống xét duyệt để phù hợp với thực tế.

Canada vẫn là một trong những quốc gia có chính sách tái định cư nhân đạo lớn nhất thế giới thông qua các chương trình:

• hỗ trợ người tị nạn do chính phủ tài trợ,
• bảo trợ tư nhân,
• và các chương trình kết hợp giữa chính phủ với tổ chức quốc tế.

Tuy nhiên, IRCC cũng đối mặt với thực tế rằng số lượng hồ sơ tồn đọng ngày càng tăng vì nhiều người không thể hoàn tất thủ tục xuất cảnh dù đã được chấp thuận định cư.

Nếu tiếp tục duy trì yêu cầu giấy phép xuất cảnh như trước đây:

• thời gian xử lý sẽ kéo dài,
• tỷ lệ hồ sơ đình trệ tăng cao,
• chi phí vận hành hệ thống lớn hơn,
• đồng thời làm giảm hiệu quả của chính sách nhân đạo.

Việc nới lỏng yêu cầu giấy phép xuất cảnh vì vậy không chỉ mang tính hỗ trợ nhân đạo mà còn là giải pháp giúp IRCC tối ưu quy trình xử lý hồ sơ trong bối cảnh nhu cầu tái định cư toàn cầu ngày càng lớn.

IRCC sẽ xử lý như thế nào

Một trong những điểm quan trọng nhất của hướng dẫn mới là IRCC lần đầu tiên quy định rất rõ các hướng xử lý khi đương đơn không thể xuất cảnh khỏi quốc gia đang cư trú.

Trước đây, nhiều hồ sơ bị kéo dài mà không có hướng dẫn thống nhất giữa các viên chức di trú. Điều này khiến người nộp đơn không biết hồ sơ của mình đang được xử lý theo hướng nào và khả năng được tiếp tục xét duyệt ra sao.

Theo cập nhật mới, IRCC đưa ra ba hướng xử lý cụ thể.

Đương đơn có thể tự nguyện rút hồ sơ

Trong trường hợp người nộp đơn nhận thấy họ không còn khả năng tiếp tục quy trình tái định cư, họ có thể chủ động yêu cầu rút hồ sơ.

Tuy nhiên, IRCC nhấn mạnh rằng cơ quan này không được tự ý đóng hồ sơ nếu chưa có yêu cầu chính thức từ:

• đương đơn,
• hoặc người đại diện hợp pháp được ủy quyền.

Quy định này nhằm đảm bảo quyền quyết định cuối cùng vẫn thuộc về người tị nạn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đánh giá hành chính.

Hồ sơ có thể được tạm giữ

Nếu viên chức IRCC nhận thấy tình trạng của đương đơn có thể cải thiện trong thời gian ngắn, hồ sơ có thể được đưa vào trạng thái tạm giữ.

Thông thường thời gian giữ hồ sơ kéo dài tối đa khoảng 6 tháng. Đây được xem là giải pháp trung gian nhằm tạo cơ hội cho đương đơn xử lý rào cản xuất cảnh mà không cần phải nộp lại toàn bộ hồ sơ từ đầu.

Tuy nhiên, IRCC cũng nhấn mạnh rằng hồ sơ không thể bị treo vô thời hạn. Trong thời gian chờ:

• giấy khám sức khỏe có thể hết hạn,
• kiểm tra an ninh có thể phải thực hiện lại,
• hoặc một số giấy tờ cần cập nhật mới.

Điều này có nghĩa việc kéo dài thời gian chờ đợi quá lâu cũng có thể làm tăng chi phí và khiến quá trình xử lý phức tạp hơn.

Hồ sơ vẫn có thể được chấp thuận

Đây là thay đổi quan trọng nhất của chính sách mới.

IRCC xác nhận rằng nếu người nộp hồ sơ:

• đáp ứng đầy đủ điều kiện của chương trình tái định cư,
• vượt qua kiểm tra an ninh,
• không thuộc diện inadmissible,
• và đủ điều kiện nhân đạo,

thì hồ sơ vẫn có thể được chấp thuận ngay cả khi chưa có giấy phép xuất cảnh.

Sau khi được cấp visa thường trú nhân:

• đương đơn sẽ có thời gian đến ngày hết hạn visa để tìm cách rời khỏi quốc gia đang cư trú,
• nếu không thể xuất cảnh trước thời điểm visa hết hạn, hồ sơ sẽ đóng nội bộ,
• và có thể phải nộp lại hồ sơ mới sau đó.

Điểm khác biệt lớn ở đây là IRCC không còn xem việc thiếu giấy phép xuất cảnh là lý do để từ chối hồ sơ ngay từ đầu như trước đây.

Canada tăng tính linh hoạt

Ngoài vấn đề giấy phép xuất cảnh, IRCC còn cập nhật hướng dẫn liên quan đến thành viên gia đình đi cùng trong hồ sơ tái định cư.

Theo hướng dẫn mới, trong các tình huống đặc biệt như:

• nguy cơ đe dọa tính mạng,
• bạo lực,
• chiến tranh,
• hoặc nguy cơ bị truy bức,

đương đơn chính có thể yêu cầu chuyển một số thành viên gia đình từ diện “đi cùng” sang “không đi cùng”.

Điều này cho phép:

• đương đơn chính,
• hoặc những thành viên đủ điều kiện khác

được sang Canada trước thay vì phải chờ toàn bộ gia đình hoàn tất thủ tục xuất cảnh.

Đây là thay đổi mang ý nghĩa nhân đạo rất lớn vì trong thực tế, nhiều gia đình người tị nạn bị chia cắt bởi:

• chiến tranh,
• biên giới,
• giấy tờ pháp lý,
• hoặc quy định kiểm soát xuất cảnh tại quốc gia sở tại.

Nếu phải chờ tất cả thành viên cùng được cấp phép rời đi, nguy cơ mất an toàn hoặc bỏ lỡ cơ hội tái định cư sẽ tăng lên đáng kể.

Chương trình One-Year Window

IRCC cũng nhấn mạnh rằng những thành viên gia đình chưa thể xuất cảnh cùng lúc vẫn có thể được bảo lãnh sau này thông qua:

• chương trình One-Year Window,
• diện bảo lãnh gia đình,
• hoặc các cơ chế đoàn tụ nhân đạo khác.

Trong đó, One-Year Window là chương trình đặc biệt dành riêng cho người tị nạn tái định cư.

Chương trình này cho phép:

• vợ/chồng,
• bạn đời,
• con phụ thuộc

được đoàn tụ với đương đơn chính sau khi người này đã trở thành thường trú nhân Canada.

Tuy nhiên, có một điều kiện rất quan trọng: các thành viên gia đình này phải được khai báo trong hồ sơ tái định cư ban đầu.

Ngoài ra:

• yêu cầu phải được nộp trong vòng 1 năm kể từ ngày đương đơn chính nhập cảnh Canada,
• và hồ sơ đoàn tụ vẫn phải đáp ứng đầy đủ điều kiện xét duyệt tại thời điểm nộp.

IRCC cũng lưu ý rõ rằng việc bảo lãnh sau này không được đảm bảo tự động. Đây là điểm nhiều người thường hiểu nhầm khi nghĩ rằng chỉ cần một thành viên được tái định cư thì cả gia đình chắc chắn sẽ được sang Canada sau đó.

Chính sách mới ảnh hưởng như thế nào

Việc IRCC chính thức nới lỏng yêu cầu giấy phép xuất cảnh được xem là bước thay đổi quan trọng đối với hệ thống định cư nhân đạo Canada trong giai đoạn hiện nay.

Chính sách này giúp:

• giảm số lượng hồ sơ bị đình trệ,
• tăng tính linh hoạt trong xét duyệt,
• cải thiện khả năng tiếp cận chương trình tái định cư,
• và giảm áp lực lên hệ thống xử lý hồ sơ.

Quan trọng hơn, thay đổi này phản ánh rõ định hướng của Canada trong việc duy trì vai trò là một trong những quốc gia có chính sách bảo vệ người tị nạn lớn nhất thế giới.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang siết chặt biên giới và hạn chế tiếp nhận người tị nạn, Canada vẫn tiếp tục mở rộng các cơ chế hỗ trợ nhân đạo dựa trên:

• khả năng hội nhập,
• bảo vệ quyền con người,
• và nghĩa vụ quốc tế về người tị nạn.

Vai trò của chuyên viên di trú và luật sư ICCRC

Dù chính sách đã linh hoạt hơn, hồ sơ tái định cư người tị nạn vẫn là một trong những nhóm hồ sơ phức tạp nhất của hệ thống nhập cư Canada.

Người nộp đơn thường gặp khó khăn liên quan đến:

• thiếu giấy tờ,
• xác minh nhân thân,
• kiểm tra an ninh,
• lịch sử di chuyển phức tạp,
• hoặc thay đổi tình trạng pháp lý liên tục.

Ngoài ra, mỗi thay đổi nhỏ trong chính sách IRCC đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến:

• khả năng được xét duyệt,
• thời gian xử lý,
• và chiến lược xây dựng hồ sơ.

Vì vậy, việc được hướng dẫn đúng ngay từ đầu đóng vai trò rất quan trọng để:

• tránh sai sót không cần thiết,
• xây dựng lộ trình phù hợp,
• cập nhật chính sách mới nhất,
• và chuẩn bị giải trình đúng theo yêu cầu pháp lý Canada.

Kết luận

Việc Canada nới lỏng yêu cầu giấy phép xuất cảnh đối với hồ sơ tái định cư người tị nạn là một trong những cập nhật đáng chú ý nhất của chính sách nhập cư nhân đạo năm 2026. Hướng dẫn mới của IRCC không chỉ giúp tháo gỡ rào cản pháp lý cho nhiều hồ sơ đang bị đình trệ mà còn tăng tính linh hoạt cho những gia đình bị chia cắt bởi chiến tranh, bất ổn hoặc các hạn chế xuất cảnh tại quốc gia tạm trú.

Thay đổi này cho thấy Canada vẫn duy trì định hướng nhân đạo rõ ràng trong chiến lược nhập cư dài hạn, đồng thời cố gắng cân bằng giữa yêu cầu an ninh, hiệu quả xử lý hồ sơ và trách nhiệm quốc tế đối với người tị nạn.

Đối với người đang quan tâm đến định cư Canada diện nhân đạo hoặc các chương trình đoàn tụ gia đình, việc theo sát các cập nhật chính sách từ IRCC là yếu tố rất quan trọng để xây dựng hồ sơ đúng hướng và hạn chế rủi ro trong quá trình xét duyệt.

Câu hỏi thường gặp

1. Người tị nạn xin tái định cư Canada có bắt buộc phải có giấy phép xuất cảnh không?

   Không. Theo hướng dẫn cập nhật mới nhất từ IRCC năm 2026, giấy phép xuất cảnh không còn là điều kiện bắt buộc để xét hồ sơ tái định cư người tị nạn Canada.

2. Không có tình trạng cư trú hợp pháp tại quốc gia tạm trú có bị từ chối hồ sơ không?

   Không nhất thiết. IRCC xác nhận rằng việc không có giấy tờ cư trú hợp pháp hoặc không xin được giấy phép xuất cảnh không tự động khiến hồ sơ bị từ chối.

3. Nếu thành viên gia đình không thể cùng xuất cảnh thì sao?

   Trong trường hợp đặc biệt liên quan đến an toàn hoặc nhân đạo, đương đơn chính có thể chuyển thành viên gia đình sang diện “không đi cùng” để được tái định cư trước.

4. One-Year Window là gì?

   Đây là chương trình cho phép người tị nạn đã đến Canada theo diện tái định cư bảo lãnh một số thành viên gia đình đã khai báo trong hồ sơ gốc trong vòng 1 năm kể từ ngày nhập cảnh Canada.

5. Nếu visa hết hạn trước khi xuất cảnh thì sao?

   Nếu không thể rời khỏi quốc gia tạm trú trước ngày visa hết hạn, hồ sơ có thể bị đóng nội bộ và người nộp đơn có thể phải nộp lại hồ sơ mới.