Trong nhiều năm, Canada được biết đến là quốc gia có hệ thống nhập cư mở và phụ thuộc lớn vào nguồn lao động, du học sinh và người nhập cư từ nước ngoài. Tuy nhiên, sau giai đoạn đại dịch COVID-19, cách Canada lựa chọn thường trú nhân đã thay đổi đáng kể. Thay vì chủ yếu tuyển chọn ứng viên từ bên ngoài lãnh thổ, chính phủ liên bang hiện ưu tiên ngày càng nhiều cho nhóm người đã sống, học tập hoặc làm việc tại Canada theo diện cư trú tạm thời.

Dữ liệu nhập cư mới công bố năm 2026 cho thấy đây không còn là chính sách tạm thời nhằm ứng phó với giai đoạn đóng cửa biên giới trước đây mà đã trở thành định hướng dài hạn của hệ thống nhập cư Canada. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới du học sinh quốc tế, lao động nước ngoài, người đang sở hữu giấy phép lao động và cả những ai đang xây dựng kế hoạch định cư Canada trong vài năm tới.

Đối với người Việt Nam có mục tiêu định cư, việc hiểu rõ xu hướng “xây dựng thường trú nhân từ bên trong Canada” là yếu tố rất quan trọng. Đây không chỉ là thay đổi về mặt chính sách mà còn là sự thay đổi trong tư duy tuyển chọn người nhập cư của Canada: ưu tiên những người đã có khả năng hòa nhập thực tế với xã hội, thị trường lao động và môi trường sống tại quốc gia này.

Hệ thống nhập cư Canada đã thay đổi như thế nào

Trước năm 2020, phần lớn người nhập cư được Canada lựa chọn thông qua các chương trình xét duyệt từ nước ngoài như Express Entry, chương trình đề cử tỉnh bang hoặc các diện tay nghề liên bang. Dù khi đó vẫn tồn tại các lộ trình chuyển đổi từ cư trú tạm thời sang thường trú nhân, nhưng đây chưa phải là hướng đi chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số người được cấp thường trú nhân mỗi năm.

Đại dịch COVID-19 đã làm thay đổi hoàn toàn cách Canada vận hành hệ thống nhập cư. Khi biên giới bị hạn chế, lượng người nhập cảnh mới giảm mạnh, trong khi nền kinh tế lại đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng ở nhiều lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, vận tải, xây dựng, nhà hàng, dịch vụ và chế biến thực phẩm.

Trong bối cảnh đó, Canada buộc phải tìm giải pháp thay thế cho nguồn lao động quốc tế đang bị gián đoạn. Chính phủ liên bang đã lựa chọn tận dụng nguồn nhân lực đang hiện diện sẵn trong nước, bao gồm lao động nước ngoài tạm thời và du học sinh quốc tế.

Đây là thời điểm nhiều chính sách đặc biệt được triển khai nhằm hỗ trợ cư dân tạm thời chuyển sang thường trú nhân nhanh hơn. Chương trình nổi bật nhất là Temporary Resident to Permanent Resident Pathway ra mắt năm 2021, cho phép nhiều lao động và du học sinh đủ điều kiện nộp hồ sơ thường trú nhân trực tiếp ngay tại Canada.

Kết quả là số lượng người chuyển đổi từ cư trú tạm thời sang thường trú nhân tăng mạnh chỉ trong thời gian rất ngắn.

Theo dữ liệu nhập cư mới nhất, số người từng sở hữu giấy phép lao động thuộc Chương trình Di chuyển Lao động Quốc tế đã tăng từ 70.825 trường hợp năm 2019 lên tới 187.510 trường hợp vào năm 2021. Đây là mức tăng gần gấp ba lần chỉ sau hai năm.

Đối với nhóm du học sinh quốc tế, số lượng chuyển sang thường trú nhân cũng tăng mạnh từ 11.570 trường hợp năm 2019 lên 22.680 trường hợp năm 2021.

Điều quan trọng cần hiểu là sự gia tăng này không phải biến động ngẫu nhiên của thị trường nhập cư mà là chiến lược được hoạch định rõ ràng từ chính phủ Canada nhằm duy trì tăng trưởng dân số, ổn định thị trường lao động và bảo vệ mục tiêu nhập cư dài hạn của quốc gia.

Không còn phụ thuộc hoàn toàn vào người nhập cư

Một trong những thay đổi lớn nhất của hệ thống nhập cư Canada hiện nay là quốc gia này không còn chủ yếu tuyển chọn người nhập cư trực tiếp từ nước ngoài như trước đây. Thay vào đó, Canada đang xây dựng mô hình “định cư từ bên trong”, tức lựa chọn thường trú nhân ngay từ nhóm người đã sinh sống tại Canada theo diện cư trú tạm thời.

Điều đáng chú ý là sau khi đại dịch kết thúc và biên giới mở cửa trở lại, số lượng chuyển đổi từ cư trú tạm thời sang thường trú nhân không quay về mức trước năm 2020. Ngược lại, các con số vẫn duy trì ở mức rất cao.

Riêng nhóm lao động thuộc Chương trình Di chuyển Lao động Quốc tế tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong số người được chuyển sang thường trú nhân:

• Năm 2024: 146.220 trường hợp.
• Năm 2025: 147.305 trường hợp.
• Năm 2026: 132.805 trường hợp.

Dù giảm nhẹ trong năm 2026, mức này vẫn cao gần gấp đôi giai đoạn trước đại dịch.

Trong khi đó, nhóm du học sinh quốc tế chuyển sang thường trú nhân vẫn duy trì ổn định quanh mức 20.000–25.000 trường hợp mỗi năm. Điều này cho thấy Canada hiện xem lộ trình “du học – làm việc – định cư” là một phần cốt lõi của chiến lược nhập cư dài hạn.

Sự thay đổi này phản ánh cách Canada đánh giá người nhập cư trong bối cảnh mới. Thay vì chỉ tập trung vào bằng cấp hoặc hồ sơ lý thuyết từ nước ngoài, Canada hiện ưu tiên những người đã chứng minh được khả năng hòa nhập thực tế với môi trường lao động và xã hội địa phương.

Đối với doanh nghiệp Canada, nhóm lao động đã có kinh nghiệm làm việc trong nước thường dễ thích nghi hơn, ít cần đào tạo lại và có khả năng gắn bó lâu dài hơn. Đối với chính phủ liên bang, đây cũng là cách giúp giảm rủi ro thất nghiệp, khó hòa nhập hoặc rời khỏi Canada sau khi nhận thường trú nhân.

Kinh nghiệm học tập và làm việc tại Canada

Trong hệ thống nhập cư hiện nay, kinh nghiệm học tập và làm việc tại Canada đang trở thành lợi thế rất lớn khi xét hồ sơ thường trú nhân.

Hệ thống Express Entry hiện đánh giá cao kinh nghiệm lao động tại Canada hơn nhiều so với trước đây. Người từng học tập hoặc làm việc tại Canada thường có lợi thế lớn về điểm số do:

• Có kinh nghiệm lao động Canada.
• Có khả năng ngoại ngữ thực tế tốt hơn.
• Dễ thích nghi với môi trường địa phương.
• Có cơ hội nhận thư mời làm việc lâu dài từ doanh nghiệp Canada.

Đây là lý do ngày càng nhiều người lựa chọn lộ trình định cư theo hướng:

• Du học Canada.
• Xin giấy phép lao động sau tốt nghiệp.
• Tích lũy kinh nghiệm làm việc.
• Chuyển sang thường trú nhân thông qua Express Entry hoặc đề cử tỉnh bang.

Đối với lao động nước ngoài, hướng đi phổ biến hiện nay là:

• Xin giấy phép lao động hợp pháp.
• Làm việc tại Canada từ một đến hai năm.
• Nhận hỗ trợ từ doanh nghiệp hoặc tỉnh bang.
• Nộp hồ sơ thường trú nhân.

Có thể thấy rằng giấy phép học tập và giấy phép lao động hiện không còn chỉ là tình trạng cư trú ngắn hạn mà đang đóng vai trò như bước đệm chiến lược cho mục tiêu định cư lâu dài.

Lao động phổ thông có nhiều cơ hội định cư

Trong nhiều năm, không ít người cho rằng chỉ lao động trình độ cao mới có khả năng định cư Canada. Tuy nhiên, dữ liệu mới năm 2026 cho thấy Canada đang mở rộng đáng kể cơ hội cho nhóm lao động thuộc các ngành thiết yếu và lao động thực tế.

Số lượng lao động từ Chương trình Lao động Nước ngoài Tạm thời chuyển sang thường trú nhân đã tăng liên tục trong vài năm gần đây.

Năm 2020, chỉ khoảng 3.295 lao động thuộc nhóm này được chuyển sang thường trú nhân. Đến năm 2026, con số đã tăng lên 12.930 trường hợp, mức cao nhất từng được ghi nhận.

Điều này phản ánh nhu cầu nhân lực rất lớn của Canada trong các lĩnh vực như:

• Xây dựng.
• Chăm sóc người cao tuổi.
• Vận tải.
• Chế biến thực phẩm.
• Nông nghiệp.
• Nhà hàng – khách sạn.
• Kho vận và logistics.

Nhiều tỉnh bang hiện không còn chỉ ưu tiên ứng viên có bằng cấp cao mà đang tập trung vào khả năng đáp ứng nhu cầu lao động thực tế của địa phương.

Đây cũng là lý do nhiều chương trình đề cử tỉnh bang hiện ưu tiên người đã làm việc trực tiếp tại tỉnh bang đó thay vì chỉ xét hồ sơ từ bên ngoài Canada.

Giảm số lượng cư dân tạm thời trong năm 2026

Dù Canada vẫn duy trì chiến lược ưu tiên người đang sống trong nước, dữ liệu năm 2026 cho thấy số lượng chuyển đổi từ cư trú tạm thời sang thường trú nhân đã bắt đầu giảm ở một số nhóm chính.

Ví dụ:

• Nhóm lao động thuộc Chương trình Di chuyển Lao động Quốc tế giảm từ 147.305 xuống 132.805 trường hợp.
• Nhóm du học sinh chuyển sang thường trú nhân giảm từ 25.580 xuống 20.790 trường hợp.

Xu hướng này phù hợp với chính sách mới của chính phủ Canada nhằm kiểm soát số lượng cư dân tạm thời để giảm áp lực lên thị trường nhà ở, hệ thống y tế và hạ tầng xã hội.

Trong hai năm gần đây, Canada đã liên tục triển khai nhiều biện pháp siết chặt như:

• Giới hạn số lượng giấy phép học tập.
• Siết điều kiện cấp giấy phép lao động mở cho vợ hoặc chồng.
• Tăng yêu cầu ngoại ngữ ở một số chương trình.
• Hạn chế người phụ thuộc đi kèm trong một số diện visa.
• Tăng yêu cầu chứng minh tài chính đối với du học sinh.

Khi số lượng người nhập cảnh theo diện cư trú tạm thời giảm, số lượng ứng viên đủ điều kiện chuyển sang thường trú nhân trong tương lai cũng sẽ giảm theo.

Điều này cho thấy Canada đang bước vào giai đoạn cân bằng mới: tiếp tục ưu tiên người đã có kinh nghiệm sống tại Canada nhưng đồng thời kiểm soát quy mô cư dân tạm thời để tránh gây áp lực lên xã hội.

Cần thay đổi chiến lược như thế nào

Xu hướng mới của hệ thống nhập cư Canada cho thấy việc chỉ tập trung vào mục tiêu “sang Canada bằng mọi cách” không còn phù hợp. Điều quan trọng hiện nay là xây dựng chiến lược định cư dài hạn ngay từ đầu.

Đối với người Việt Nam có kế hoạch định cư Canada, việc chuẩn bị hồ sơ cần tập trung nhiều hơn vào:

• Khả năng ngoại ngữ thực tế.
• Định hướng ngành nghề phù hợp nhu cầu lao động Canada.
• Chiến lược học tập hoặc làm việc rõ ràng.
• Kế hoạch chuyển đổi sang thường trú nhân.
• Khả năng thích nghi lâu dài với thị trường lao động Canada.

Do Canada đang siết số lượng cư dân tạm thời mới, cạnh tranh trong các chương trình học tập và lao động sẽ ngày càng cao hơn. Những ứng viên có hồ sơ rõ ràng, kế hoạch thực tế và khả năng thích nghi tốt sẽ có nhiều lợi thế hơn trong giai đoạn tới.

Ngoài ra, chính sách nhập cư Canada hiện thay đổi rất nhanh. Chỉ trong vài năm, Canada đã liên tục điều chỉnh điều kiện giấy phép lao động, chương trình định cư tỉnh bang, yêu cầu ngoại ngữ và tiêu chí xét hồ sơ thường trú nhân.

Điều này khiến việc cập nhật thông tin chính xác từ các nguồn chính thống như IRCC trở thành yếu tố đặc biệt quan trọng.

Kết luận

Nhìn tổng thể, dữ liệu nhập cư năm 2026 cho thấy Canada đã thay đổi đáng kể cách xây dựng lực lượng thường trú nhân trong tương lai.

Nếu trước đây hệ thống chủ yếu tập trung vào ứng viên từ nước ngoài, hiện nay Canada đang ưu tiên mạnh hơn cho nhóm người đã học tập, làm việc và thích nghi với môi trường sống trong nước.

Mô hình này giúp Canada giải quyết đồng thời nhiều mục tiêu:

• Bổ sung lao động cho nền kinh tế.
• Giảm rủi ro hòa nhập xã hội.
• Tăng tỷ lệ giữ chân người nhập cư.
• Ưu tiên người đã có kinh nghiệm thực tế tại Canada.

Tuy nhiên, song song với đó, Canada cũng đang siết mạnh số lượng cư dân tạm thời mới nhằm kiểm soát tốc độ tăng dân số và áp lực xã hội. Điều này đồng nghĩa cạnh tranh sẽ cao hơn rất nhiều trong giai đoạn tới.

Đối với người Việt muốn định cư Canada, đây là thời điểm cần chuẩn bị hồ sơ bài bản hơn, theo sát thay đổi chính sách hơn và xây dựng chiến lược dài hạn ngay từ bước đầu tiên thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu nhập cảnh ngắn hạn.

Câu hỏi thường gặp

1. Canada hiện có ưu tiên người đã sống và làm việc trong nước không?

   Có. Dữ liệu mới nhất cho thấy Canada ngày càng ưu tiên lựa chọn thường trú nhân từ nhóm người đã học tập hoặc làm việc trong nước thay vì chủ yếu xét hồ sơ từ nước ngoài như trước đây.

2. Du học Canada còn là con đường tốt để định cư không?

   Có. Dù Canada đang siết số lượng du học sinh quốc tế, lộ trình học tập – làm việc – thường trú nhân vẫn là một trong những hướng định cư quan trọng nhất hiện nay.

3. Giấy phép lao động có giúp tăng cơ hội xin thường trú nhân không?

   Có. Kinh nghiệm làm việc tại Canada hiện được đánh giá rất cao trong hệ thống Express Entry cũng như nhiều chương trình đề cử tỉnh bang.

4. Vì sao Canada đang giảm số lượng cư dân tạm thời?

   Canada muốn giảm áp lực lên nhà ở, hạ tầng và dịch vụ công. Tuy nhiên, nước này vẫn tiếp tục ưu tiên những ứng viên có khả năng hòa nhập tốt và đóng góp lâu dài cho nền kinh tế.

5. Người Việt muốn định cư Canada nên chuẩn bị gì từ sớm?

   Ứng viên nên chuẩn bị ngoại ngữ, định hướng nghề nghiệp, kế hoạch học tập hoặc làm việc rõ ràng và chiến lược định cư dài hạn ngay từ đầu để tăng khả năng chuyển sang thường trú nhân trong tương lai.