Với nhiều người Việt, việc chuẩn bị sang Canada thường tập trung vào hồ sơ di trú, giấy phép lao động, giấy phép học tập hoặc thủ tục nhập cảnh. Tuy nhiên, sau khi đến Canada, hàng loạt vấn đề thực tế mới bắt đầu xuất hiện: tìm nơi ở, mở tài khoản ngân hàng, đăng ký các giấy tờ cần thiết, tìm việc, xây dựng lịch sử tín dụng và thích nghi với môi trường giao tiếp mới.

Một trong những nguyên nhân khiến giai đoạn đầu trở nên khó khăn là người mới đến thường dựa quá nhiều vào kinh nghiệm sống tại Việt Nam. Trong khi đó, cách vận hành của thị trường lao động, hệ thống tài chính, nhà ở và các dịch vụ công tại Canada có nhiều điểm khác biệt.

IRCC hiện cung cấp riêng hệ thống dịch vụ dành cho người mới đến, bao gồm hỗ trợ về nhà ở, việc làm, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, giao tiếp và kết nối cộng đồng. Từ ngày 01/04/2026, thời gian đủ điều kiện sử dụng một số dịch vụ dành cho thường trú nhân thuộc nhóm kinh tế cũng đã được điều chỉnh, vì vậy người mới đến nên chủ động tìm hiểu các dịch vụ hỗ trợ ngay khi ổn định tại Canada.

Dưới đây là 10 sai lầm phổ biến cần lưu ý.

Mang theo quá ít tiền dự phòng

Một trong những sai lầm dễ gặp nhất là chỉ tính toán các khoản chi cơ bản như tiền thuê nhà và thực phẩm, nhưng không dự trù những chi phí phát sinh trong giai đoạn đầu.

Khi mới đến Canada, một người có thể phải đồng thời chi trả tiền thuê hoặc tiền đặt cọc, điện thoại, internet, phương tiện đi lại, vật dụng sinh hoạt, quần áo phù hợp với thời tiết, bảo hiểm và nhiều khoản chi khác tùy hoàn cảnh. Nếu chưa có việc làm ổn định, áp lực tài chính càng lớn.

Vì vậy, kế hoạch tài chính trước khi sang Canada không nên chỉ dựa trên câu hỏi “mỗi tháng cần bao nhiêu tiền?”. Quan trọng hơn là phải tính đến khoảng thời gian chưa có thu nhập ổn định và một khoản dự phòng cho những tình huống ngoài dự kiến.

Người mới đến cũng nên sớm mở tài khoản ngân hàng phù hợp. Theo Financial Consumer Agency of Canada, người nước ngoài có thể mở tài khoản ngân hàng tại Canada nếu đáp ứng yêu cầu xác minh danh tính; việc có việc làm hoặc có tiền gửi ngay tại thời điểm mở tài khoản không phải là điều kiện bắt buộc trong mọi trường hợp.

Nghĩ rằng khả năng tiếng Anh hiện tại đã đủ

Có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc từng giao tiếp tốt ở Việt Nam không đồng nghĩa với việc có thể sử dụng ngôn ngữ một cách thoải mái trong mọi tình huống tại Canada.

Môi trường thực tế có thể đặt ra những yêu cầu khác: nghe điện thoại, trao đổi với đồng nghiệp, hiểu hướng dẫn của bác sĩ, làm việc với ngân hàng, chủ nhà hoặc cơ quan hành chính. Tốc độ nói, giọng địa phương và từ vựng chuyên ngành cũng có thể khiến người mới đến gặp khó khăn trong thời gian đầu.

Vì vậy, ngoại ngữ không nên được xem đơn thuần là điều kiện để xin visa hoặc tìm việc. Đây còn là công cụ giúp một người tự xử lý các vấn đề trong đời sống hàng ngày và hòa nhập với cộng đồng.

Nếu chưa tự tin, thay vì cố gắng nói thật hoàn hảo, người mới đến nên ưu tiên khả năng giao tiếp thực tế: nghe hiểu thông tin quan trọng, diễn đạt nhu cầu rõ ràng và biết cách hỏi lại khi chưa hiểu.

Chỉ chờ một công việc đúng chuyên môn

Nhiều người sang Canada với kỳ vọng sẽ nhanh chóng tìm được công việc tương đương vị trí từng đảm nhiệm tại Việt Nam. Đây là mục tiêu chính đáng, nhưng nếu quá cứng nhắc, người mới đến có thể mất nhiều thời gian chờ đợi.

Thị trường lao động Canada có những yêu cầu riêng về kinh nghiệm địa phương, chứng chỉ nghề nghiệp, ngôn ngữ và khả năng thích nghi với môi trường làm việc. Một số nghề còn chịu sự quản lý của cơ quan chuyên môn và yêu cầu công nhận bằng cấp hoặc giấy phép hành nghề.

Vì vậy, công việc đầu tiên đôi khi có thể đóng vai trò là bước chuyển tiếp. Trong thời gian này, người lao động có thể tích lũy kinh nghiệm tại Canada, cải thiện ngoại ngữ, mở rộng quan hệ nghề nghiệp và tìm hiểu rõ hơn về thị trường lao động.

Điều quan trọng là phải phân biệt giữa “tạm thời chấp nhận một công việc phù hợp” và “từ bỏ mục tiêu nghề nghiệp”. Một kế hoạch tốt có thể cho phép người mới đến ổn định thu nhập trước, đồng thời tiếp tục chuẩn bị để quay lại đúng chuyên môn trong giai đoạn tiếp theo.

Chậm hoàn tất những giấy tờ cần thiết

Một số thủ tục càng được thực hiện sớm thì cuộc sống càng thuận lợi. Trong đó có Social Insurance Number (SIN), bảo hiểm y tế cấp tỉnh hoặc vùng lãnh thổ, tài khoản ngân hàng và bằng lái xe nếu công việc hoặc nơi ở yêu cầu.

SIN là mã số cá nhân quan trọng đối với việc làm, thuế và một số khoản trợ cấp hoặc tín dụng tại Canada. CRA cũng lưu ý rằng SIN là thông tin cá nhân cần được bảo vệ và không nên cung cấp tùy tiện. Chẳng hạn, người thuê nhà không bắt buộc phải cung cấp SIN chỉ vì chủ nhà yêu cầu trong quá trình thuê nhà.

Đối với bảo hiểm y tế, điều kiện tham gia và thời điểm được hưởng quyền lợi khác nhau tùy tỉnh bang hoặc vùng lãnh thổ. Vì vậy, người mới đến cần kiểm tra quy định tại nơi mình cư trú thay vì mặc định rằng toàn Canada áp dụng một quy trình giống nhau.

Không bắt đầu xây dựng lịch sử tín dụng

Ở Canada, lịch sử tín dụng có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận một số sản phẩm tài chính và việc vay mua nhà. Người mới đến thường không có lịch sử tín dụng tại Canada, dù trước đó đã có lịch sử tài chính tốt ở Việt Nam.

IRCC lưu ý rằng các tổ chức cho vay tại Canada có thể không công nhận lịch sử tín dụng được xây dựng ở quốc gia khác. Vì vậy, người mới đến cần bắt đầu xây dựng lịch sử tín dụng tại Canada bằng cách sử dụng tín dụng có trách nhiệm và thanh toán đúng hạn.

Tuy nhiên, xây dựng tín dụng không có nghĩa là vay hoặc chi tiêu càng nhiều càng tốt. Mục tiêu là hình thành lịch sử thanh toán ổn định và quản lý khoản vay trong khả năng tài chính của mình.

Thuê nhà quá vội vàng

Áp lực tìm chỗ ở có thể khiến người mới sang Canada đưa ra quyết định quá nhanh. Đây cũng là một trong những lĩnh vực cần đặc biệt cảnh giác với quảng cáo giả và hành vi lừa đảo.

Một căn nhà có giá thấp bất thường, chủ nhà không cho xem nhà nhưng yêu cầu chuyển tiền ngay, hoặc yêu cầu thanh toán bằng phương thức khó truy vết đều là những dấu hiệu cần kiểm tra kỹ.

IRCC hiện có hướng dẫn riêng cho người mới đến về việc tìm nhà an toàn và phù hợp, bao gồm các lựa chọn nhà ở, cách tìm nhà thuê và những vấn đề cần xem xét trước khi ký hợp đồng.

Trước khi đặt cọc, người thuê nên xác minh người cho thuê, kiểm tra thực tế căn nhà, đọc kỹ hợp đồng và xác định rõ những khoản nào đã bao gồm trong tiền thuê. Quy định về tiền đặt cọc, tăng tiền thuê, chấm dứt hợp đồng và quyền của người thuê có thể khác nhau giữa các tỉnh bang.

Không tìm hiểu quyền lợi và luật lao động

Một số người mới đến chỉ quan tâm đến mức lương theo giờ mà chưa tìm hiểu đầy đủ về quyền lợi và trách nhiệm trong quan hệ lao động.

Trong thực tế, người lao động cần hiểu các vấn đề như thời gian làm việc, tiền lương, thời gian nghỉ, điều kiện an toàn và quy định liên quan đến việc chấm dứt việc làm. Các quy định cụ thể thuộc phạm vi pháp luật của từng tỉnh bang hoặc vùng lãnh thổ, ngoài những quy định áp dụng ở cấp liên bang đối với một số ngành.

Đối với lao động nước ngoài, Chính phủ Canada khẳng định người lao động vẫn được bảo vệ bởi luật lao động của Canada. Người sử dụng lao động phải trả lương, bảo đảm môi trường làm việc an toàn và không được giữ hộ chiếu hoặc giấy phép lao động của người lao động.

Do đó, nếu phát sinh vấn đề tại nơi làm việc, người lao động không nên mặc nhiên cho rằng mình phải chấp nhận vì đang là người mới hoặc lao động nước ngoài.

Chi tiêu theo thói quen ở Việt Nam

Mức lương tính theo giờ tại Canada có thể khiến một số người mới đến cảm thấy thu nhập cao hơn đáng kể so với Việt Nam. Tuy nhiên, chỉ nhìn vào mức lương mà không tính đến chi phí sinh hoạt là một sai lầm phổ biến.

Tiền thuê nhà, phương tiện đi lại, thực phẩm, điện thoại, internet, bảo hiểm và các khoản chi khác có thể chiếm phần đáng kể thu nhập hàng tháng. Nếu duy trì thói quen mua sắm như khi còn ở Việt Nam, người mới đến có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng thu nhập tăng nhưng khoản tiết kiệm không đáng kể.

Vì vậy, quản lý tài chính nên bắt đầu từ tháng đầu tiên. Việc lập ngân sách, theo dõi chi tiêu và dành một khoản dự phòng sẽ giúp gia đình chủ động hơn khi thu nhập hoặc công việc có biến động.

Ngoài ra, người mới đến nên tìm hiểu các khoản tín dụng và trợ cấp mà mình có thể đủ điều kiện nhận. CRA cho biết nhiều người mới đến có thể đủ điều kiện nhận một số khoản trợ cấp và tín dụng dựa trên thu nhập, hoàn cảnh gia đình; việc khai thuế hàng năm là một phần quan trọng để duy trì quyền lợi này.

Ngại giao tiếp vì sợ nói sai

Đây là vấn đề tưởng nhỏ nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng hòa nhập.

Nhiều người hiểu tiếng Anh nhưng ngại nói vì sợ phát âm chưa chuẩn hoặc dùng sai từ. Kết quả là họ ít giao tiếp, ít thực hành và mất nhiều thời gian hơn để cải thiện khả năng sử dụng ngôn ngữ.

Trong môi trường mới, không ai yêu cầu người nhập cư phải nói tiếng Anh hoàn hảo ngay từ đầu. Điều quan trọng hơn là khả năng giao tiếp rõ ràng, chủ động hỏi khi chưa hiểu và không ngại sửa lỗi.

Giao tiếp cũng không chỉ phục vụ công việc. Nó giúp người mới xây dựng quan hệ với đồng nghiệp, hàng xóm, trường học và cộng đồng địa phương. Đây là một phần quan trọng của quá trình thích nghi với cuộc sống tại Canada.

Nghĩ rằng cuộc sống sẽ ổn định chỉ sau vài tuần

Cuối cùng, một trong những sai lầm lớn nhất là đặt kỳ vọng quá cao vào tốc độ thích nghi.

Có người tìm được việc chỉ sau vài tuần, nhưng cũng có người cần nhiều tháng để ổn định. Có người nhanh chóng quen với khí hậu và cách sống mới, trong khi người khác cần thời gian dài hơn để xây dựng các mối quan hệ và cảm thấy thoải mái.

Việc so sánh mình với những người đã sang Canada trước đó có thể tạo thêm áp lực không cần thiết. Mỗi người có điều kiện tài chính, trình độ ngoại ngữ, kinh nghiệm nghề nghiệp, tình trạng gia đình và thành phố sinh sống khác nhau.

Thay vì kỳ vọng mọi thứ phải hoàn hảo ngay lập tức, người mới đến nên chia quá trình thích nghi thành từng giai đoạn: ổn định nơi ở, hoàn tất giấy tờ, tạo nguồn thu nhập, kiểm soát tài chính, cải thiện ngôn ngữ và từng bước xây dựng cuộc sống lâu dài.

Chuẩn bị gì trước khi sang Canada

Mười sai lầm trên có một điểm chung: phần lớn đều có thể hạn chế nếu chuẩn bị trước.

Trước khi lên đường, người chuẩn bị sang Canada nên xây dựng một kế hoạch thực tế cho ít nhất những tháng đầu tiên. Kế hoạch này cần tính đến ngân sách dự phòng, nơi ở tạm thời hoặc lâu dài, phương tiện đi lại, giấy tờ cần hoàn tất sau khi nhập cảnh, khả năng tìm việc và nhu cầu ngoại ngữ.

Bên cạnh đó, nên tìm hiểu trước về tỉnh bang hoặc thành phố dự kiến sinh sống. Chi phí nhà ở, phương tiện công cộng, thị trường lao động và các thủ tục hành chính không hoàn toàn giống nhau giữa các địa phương.

Người mới đến cũng không nhất thiết phải tự giải quyết mọi vấn đề. Chính phủ Canada có hệ thống dịch vụ hỗ trợ người mới đến về việc làm, nhà ở, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, giao tiếp và kết nối cộng đồng. Việc chủ động sử dụng các nguồn hỗ trợ phù hợp có thể giúp tiết kiệm đáng kể thời gian trong giai đoạn đầu.

Kết luận

Đặt chân đến Canada không phải là điểm kết thúc của hành trình di trú mà là thời điểm bắt đầu một giai đoạn hoàn toàn mới. Những khó khăn trong tháng đầu tiên không nhất thiết phản ánh việc một người có phù hợp với cuộc sống tại Canada hay không. Phần lớn vấn đề xuất phát từ việc chưa quen với hệ thống, chi phí và cách vận hành của xã hội mới.

Mười sai lầm thường gặp gồm thiếu khoản tiền dự phòng, đánh giá quá cao khả năng ngoại ngữ, chỉ chờ công việc đúng chuyên môn, chậm hoàn tất giấy tờ, bỏ qua việc xây dựng lịch sử tín dụng, thuê nhà quá vội vàng, không hiểu quyền lợi lao động, chi tiêu thiếu kế hoạch, ngại giao tiếp và kỳ vọng thích nghi quá nhanh.

Chuẩn bị tốt không có nghĩa là có thể loại bỏ hoàn toàn mọi khó khăn. Mục tiêu thực tế hơn là giảm những rủi ro có thể dự đoán trước và dành thời gian, nguồn lực cho những vấn đề quan trọng hơn.

Nếu đang chuẩn bị học tập, làm việc hoặc định cư Canada, người đọc nên xây dựng kế hoạch theo từng giai đoạn thay vì chỉ tập trung vào thủ tục nhập cảnh. Việc xác định rõ tỉnh bang, tình trạng cư trú, khả năng tài chính, kế hoạch nghề nghiệp và mục tiêu dài hạn ngay từ đầu sẽ giúp quá trình ổn định cuộc sống có định hướng hơn.

CENIMMI khuyến nghị người chuẩn bị sang Canada thường xuyên cập nhật thông tin từ IRCC, chính quyền tỉnh bang và các cơ quan liên quan; đồng thời đánh giá lộ trình cá nhân dựa trên tình trạng hồ sơ và mục tiêu thực tế. Một kế hoạch được chuẩn bị từ trước sẽ giúp hạn chế những quyết định vội vàng và tạo nền tảng tốt hơn cho quá trình học tập, làm việc và xây dựng cuộc sống tại Canada.

Câu hỏi thường gặp khi mới sang Canada

1. Người mới sang Canada cần chuẩn bị bao nhiêu tiền?

   Không có một mức tiền cố định cho tất cả mọi người vì chi phí phụ thuộc vào thành phố, loại nhà ở, số thành viên trong gia đình và khả năng tìm việc. Tuy nhiên, ngoài tiền thuê nhà và thực phẩm, cần dự phòng cho tiền điện thoại, internet, đi lại, tiền đặt cọc, vật dụng sinh hoạt và các khoản phát sinh trong thời gian đầu.

2. Tiếng Anh có thực sự quan trọng khi mới sang Canada không?

   Có. Ngoại ngữ không chỉ phục vụ việc tìm việc mà còn cần thiết khi giao tiếp với chủ nhà, ngân hàng, cơ quan hành chính, bác sĩ, đồng nghiệp và cộng đồng. Khả năng giao tiếp thực tế sẽ giúp người mới đến chủ động hơn trong cuộc sống hàng ngày.

3. Có nhất thiết phải tìm được việc đúng chuyên môn ngay khi sang Canada?

   Không nhất thiết. Một số ngành nghề tại Canada có yêu cầu về bằng cấp, chứng chỉ hoặc giấy phép hành nghề nên có thể cần thời gian để hoàn tất thủ tục công nhận. Trong thời gian đó, một công việc phù hợp có thể giúp người mới tạo thu nhập, tích lũy kinh nghiệm tại Canada và cải thiện ngoại ngữ.

4. Những giấy tờ nào người mới sang Canada nên sớm hoàn tất?

   Tùy tình trạng cư trú và tỉnh bang, người mới đến thường cần quan tâm đến SIN, bảo hiểm y tế, tài khoản ngân hàng và bằng lái xe nếu có nhu cầu. Các thủ tục và điều kiện cụ thể có thể khác nhau tùy từng địa phương.